عبد ، اقوال مختلفى ذكر شده است . « 21 » مولا مىتواند بردهء خود - اعم از كنيز ، غلام ، بالغ و غير بالغ - را به ديگرى تزويج نمايد و برده در اين زمينه اختيار ندارد . « 22 » طلاق : برده‌اى كه با اجازهء مولا ازدواج كرده بنابر قول مشهور ، مولا نمىتواند او را بر طلاق زنش وادار و يا از طلاق دادن منع كند ؛ « 23 » ولى اگر مولا بين عبد و كنيز خود وصلت ايجاد كند ، هر زمان كه بخواهد مىتواند با لفظ طلاق يا غير آن ، بين آن دو جدايى افكند . « 24 » استمتاع از كنيز : مالك شدن كنيز - كه از آن به « ملك يمين » تعبير مىشود - از اسباب جواز استمتاع ( لذّت جنسى بردن ) از او است ؛ به شرط آنكه اوّلا كنيز مجرّد باشد و ثانيا پس از خريد ، استبراء ( خوددارى از برقرارى رابطهء جنسى به مدّت يك حيض ) شده باشد . « 25 » كنيزى كه از مولاى خود داراى فرزند شده « امّ ولد » به شمار مىرود و احكام ويژه‌اى دارد ( - - ) استيلاد ) . ج . احكام : حدود : برده و آزاد از نظر كيفر در بيشتر بزه‌هاى مستلزم حد ، يكسان هستند ؛ ليكن در برخى جرايم با يكديگر تفاوت دارند ، از جمله در زنا حكم سنگسار بر برده جارى نمىشود . حدّ وى نيز نصف حدّ انسان آزاد ( پنجاه ضربهء تازيانه ) است . « 26 » برخى حدّ قذف ( - - ) قذف ) را براى برده چهل تازيانه دانسته‌اند ؛ ليكن مشهور در اين مسئله تفاوتى بين برده و آزاد قائل نشده‌اند . « 27 » قصاص : از شرايط قصاص در قتل عمد ، برابرى قاتل و مقتول از حيث برده يا آزاد بودن است . ازاين‌رو ، نمىتوان در مقابل قتل عمدى برده ، فرد آزاد را قصاص كرد ولى عكس آن ثابت است ؛ هرچند ولىّ مقتول بين كشتن و به بردگى گرفتن برده مخيّر است . « 28 » ديات : ديهء برده ، قيمت او است و مقدار آن نبايد بيش از ديهء فرد آزاد باشد . جرح و آسيبى كه بر برده وارد مىگردد اگر از جراحاتى باشد كه ديهء آن در شرع براى انسان آزاد تعيين شده است ، در برده به همان نسبت برحسب قيمت او محاسبه مىشود . به عنوان مثال اگر ديهء عضو آسيب ديده در انسان آزاد ، كامل باشد ، در برده نيز قيمت كامل آن به عنوان ديه

--> ( 21 ) . 30 / 209 - 210 و 31 / 361 - 363 ( 22 ) . الروضة البهية 5 / 117 - 118 ( 23 ) . جواهر الكلام 30 / 275 ( 24 ) . 278 - 280 ( 25 ) . 24 / 193 - 195 ( 26 ) . 41 / 329 - 332 ( 27 ) . 415 ( 28 ) . 42 / 90 - 91